İşe yeni başladınız ve sözleşmenizde “deneme süresi” yazıyor. Bu dönem, hem işverenin işi/uyumu görmesi hem de çalışanın beklentileri test etmesi için tanınmış yasal bir alan. Ama “deneme” olması, hakların askıya alındığı anlamına gelmez: çalıştığınız günlerin ücreti ve doğan diğer haklarınız korunur.
Deneme süresi yasal olarak kaç ay sürer?
4857 sayılı İş Kanunu’na göre iş sözleşmesine deneme kaydı konulduysa en çok 2 ay olabilir. Toplu iş sözleşmesi olan işyerlerinde bu süre 4 aya kadar uzatılabilir.
Pratik ipucu
Sözleşmenizde “deneme süresi” yoksa, işe yeni başlamış olmanız tek başına otomatik deneme süresi var demek değildir. Deneme kaydının sözleşmede açıkça yer alması işinizi kolaylaştırır.
Deneme süresinde sigorta ve maaş durumu
Deneme süresinde de maaş normal şekilde ödenmelidir; elden/eksik ödeme gibi uygulamalar hukuki risk doğurur. Ayrıca SGK açısından deneme süresi “sigortasız çalıştırma” gerekçesi değildir: işverenin sigortalı işe giriş bildirgesini kural olarak işe başlamadan en az 1 gün önce vermesi gerekir.
Kontrol listesi
- İşe giriş bildirgeniz yapıldı mı?
(e-Devlet/SGK hizmet dökümünden kontrol edebilirsiniz) - Ücret bordronuz ve banka ödemesi tutarlı mı?
- Fazla mesai/hafta tatili gibi çalışmalar varsa kayıt altına alınmış mı?
Deneme süresinde işten çıkarılma hakları
Kanun, deneme süresi içinde taraflara bildirim süresi olmadan ve tazminatsız fesih hakkı tanır. Yani işveren de çalışan da “ihbar süresi” beklemeden ayrılabilir/çıkarabilir. Ancak kritik nokta şu: çalıştığınız günlerin ücreti ve diğer haklar saklıdır; içeride ücret, fazla mesai, kullanılmamış hak edişler varsa talep edilebilir.
Ne zaman destek almak mantıklı?
“Deneme süresi” gerekçesiyle ücretin ödenmemesi, sigortasız çalışma, ayrımcılık/psikolojik baskı gibi durumlar varsa belgeleri toparlayıp iş hukukuyla ilgilenen bir profesyonelden destek almak genellikle en doğru adımdır.
