Brüt Maaş ve Net Maaş Nedir?

Brüt maaş, çalışanın ücretinin hiçbir kesinti yapılmadan önceki tutarıdır; net maaş ise SGK primi, işsizlik sigortası, gelir vergisi ve damga vergisi düşüldükten sonra hesaba yatan tutardır. 2026 yılında brüt asgari ücret 33.030 TL, net asgari ücret ise 28.075,50 TL'dir. Bu yazıda brütten nete kesintileri, örnek bir hesaplamayı, vergi dilimlerinin maaşa etkisini ve maaş pazarlığında brüt mü net mi konuşulması gerektiğini bulabilirsiniz.

Brüt Maaş Nedir?

Brüt maaş, işverenin çalışan için belirlediği ve bordroda kesintilerden önce yer alan toplam ücrettir. İş sözleşmelerinde, kıdem tazminatı hesaplarında ve SGK bildirimlerinde esas alınan tutar brüt ücrettir.

Brüt maaş, işverenin toplam maliyeti ile aynı değildir. İşveren ayrıca brüt ücret üzerinden SGK işveren payı ve işsizlik sigortası işveren payı öder. 2026 yılında teşviksiz işveren prim oranı yüzde 23,75'tir.

Net Maaş Nedir?

Net maaş, çalışanın eline geçen, yani banka hesabına yatan tutardır. Aynı brüt maaşı alan iki çalışanın net maaşı; yıl içindeki vergi dilimine, bireysel emeklilik kesintisine, sendika aidatına veya icra kesintisine göre farklılık gösterebilir.

Gelir vergisi kümülatif hesaplandığı için net maaş yıl içinde değişebilir. Yılın ilk aylarında daha yüksek olan net maaş, vergi dilimi yükseldikçe azalabilir.

Brütten Nete Kesintiler (SGK, İşsizlik, Gelir ve Damga Vergisi)

Brüt maaştan yapılan yasal kesintiler şunlardır:

 

2022'den bu yana asgari ücrete isabet eden gelir vergisi ve damga vergisi istisna edilmektedir. Yani asgari ücretin üzerinde maaş alan çalışanlar da vergiyi yalnızca asgari ücreti aşan kısım için öder.

2026'da prime esas kazanç üst sınırı aylık 297.270 TL'dir. Bu tutarın üzerindeki ücret kısmından SGK primi kesilmez.

Brütten Nete Hesaplama Örneği

Ocak ayında brüt 50.000 TL maaş alan bir çalışanın hesabı şöyledir:

1. SGK primi (%14): 7.000 TL

2. İşsizlik primi (%1): 500 TL

3. Gelir vergisi matrahı: 50.000 – 7.500 = 42.500 TL

4. Hesaplanan gelir vergisi (%15): 6.375 TL

5. Asgari ücret gelir vergisi istisnası: 4.211,33 TL

6. Ödenecek gelir vergisi: 2.163,67 TL

7. Damga vergisi: (50.000 – 33.030) × 0,00759 = 128,80 TL

8. Net maaş: yaklaşık 40.207 TL

Aynı çalışanın kümülatif matrahı yılın ilerleyen aylarında 190.000 TL'yi aştığında vergi oranı yüzde 20'ye çıkar ve net maaşı bir miktar düşer.

Netten brüte nasıl hesaplanır?

Netten brüte hesaplama, yukarıdaki işlemin tersine yapılmasıdır ve vergi istisnası nedeniyle basit bir oranla bulunamaz. Uygulamada deneme yanılma yöntemi ya da bordro hesaplama araçları kullanılır. Asgari ücret seviyesinde net/brüt oranı yaklaşık 0,85'tir; maaş yükseldikçe bu oran düşer.

Vergi Dilimi Maaşı Nasıl Etkiler?

Türkiye'de gelir vergisi artan oranlı tarifeyle ve yıl içinde kümülatif olarak uygulanır. 2026 yılı ücret gelirleri için dilimler şöyledir:

 

Bu nedenle brüt maaşı hiç değişmeyen bir çalışanın net maaşı yılın ikinci yarısında azalabilir. Ocak ayında kümülatif matrah sıfırlandığı için net maaş yeniden yükselir.

Asgari ücret brüt net farkı neden az?

Asgari ücretliler gelir ve damga vergisinden istisna olduğu için yalnızca yüzde 15'lik SGK ve işsizlik primi kesintisine tabidir. 2026'da brüt 33.030 TL'lik asgari ücretten 4.954,50 TL kesilir ve çalışanın eline 28.075,50 TL geçer.

İş Teklifinde Brüt mü Net mi Konuşulmalı?

Türkiye'de maaş pazarlığı çoğunlukla net üzerinden yapılır, çünkü çalışan için belirleyici olan eline geçecek tutardır. Ancak sözleşmelerde ve bordrolarda ücret genellikle brüt olarak yazılır. Bu nedenle teklif sırasında hangi tutarın konuşulduğunu açıkça netleştirmek önemlidir.

Pazarlıkta dikkat edilmesi gereken noktalar:

• Teklifin brüt mü net mi olduğunu yazılı olarak teyit edin.

• Net tutar konuşuluyorsa "yıl boyunca sabit net" mi yoksa "Ocak ayı neti" mi olduğunu sorun.

• Yemek, yol, prim, ikramiye ve özel sağlık sigortası gibi yan hakları toplam paketin parçası olarak değerlendirin.

• Zam dönemlerinin ve oranlarının nasıl belirlendiğini öğrenin.

Yan hakların önemli bir kısmı brüt ücrete eklenmediği için iki teklifi karşılaştırırken yalnızca maaşa değil, toplam gelire bakmak daha doğru bir karar vermenizi sağlar.