Sigorta Primi Nedir, Nasıl Hesaplanır?

Sigorta primi, çalışanların sosyal güvenlik haklarından yararlanabilmesi için çalışan ve işveren tarafından Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) ödenen tutardır. 2026 yılında hizmet akdiyle çalışanlar için toplam prim oranı teşviksiz olarak yüzde 38,75'tir; bunun yüzde 15'i işçi, yüzde 23,75'i işveren payıdır. Bu yazıda sigorta priminin önemini, 2026 prim oranlarını, örnek bir hesaplamayı, prime esas kazanç sınırlarını ve primlerin ne zaman ödendiğini bulabilirsiniz.

Sigorta Primi Nedir?

Sigorta primi, çalışanın emeklilik, sağlık, iş kazası, meslek hastalığı, analık ve işsizlik gibi risklere karşı güvence altına alınması için ödenen zorunlu katkıdır. Primler, çalışanın brüt ücreti üzerinden hesaplanır ve işveren tarafından SGK'ya bildirilip ödenir.

Hizmet akdiyle çalışanlar (4/a) için primin bir kısmı çalışanın maaşından kesilir, bir kısmı ise işveren tarafından ayrıca ödenir. Kendi adına bağımsız çalışanlar (4/b) ise primlerini kendileri öder.

Sigorta Priminin Önemi ve Yasal Dayanağı

Sigorta primlerinin yasal dayanağı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'dur. Kanun, prim oranlarını, prime esas kazancın alt ve üst sınırlarını ve ödeme sürelerini belirler.

Düzenli ödenen primler çalışan için şu hakları doğurur:

• Emeklilik (yaşlılık aylığı) hakkı ve emekli maaşının hesaplanması

• Genel sağlık sigortası kapsamında sağlık hizmetleri

• İş kazası ve meslek hastalığında geçici iş göremezlik ödeneği

• Analık (doğum) ödeneği

• Şartları sağlanırsa işsizlik ödeneği

• Malullük ve ölüm hâlinde aylık bağlanması

Primlerin eksik veya düşük bildirilmesi, çalışanın emekli maaşını ve diğer haklarını doğrudan azaltır. Bu nedenle çalışanların e-Devlet üzerinden hizmet dökümlerini düzenli kontrol etmesi önemlidir.

2026 Sigorta Primi Oranları (İşçi ve İşveren Payı)

2026 yılında malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası işveren payı 1 puan artırıldı ve imalat dışı sektörlerde uygulanan işveren prim indirimi 4 puandan 2 puana düşürüldü.

 

Şartları sağlayan işverenler için işveren payında indirim uygulanır: imalat dışı sektörlerde 2 puan (işveren payı %21,75), imalat sektöründe 2026 sonuna kadar 5 puan (işveren payı %18,75).

SGK prim oranları 2026'da neden değişti?

Değişiklikler, Aralık 2025'te yayımlanan 7566 sayılı Kanun ile yapıldı. Kanun aynı zamanda prime esas kazanç üst sınırını asgari ücretin 7,5 katından 9 katına yükseltti.

Sigorta Primi Nasıl Hesaplanır? (Örnek Hesaplama)

Sigorta primi, brüt ücretin ilgili prim oranlarıyla çarpılmasıyla hesaplanır. Brüt ücreti 40.000 TL olan ve imalat dışı bir işyerinde, 2 puanlık indirim şartlarını sağlayan işverenin yanında çalışan bir kişi için hesaplama şöyledir:

1. İşçi payı SGK primi (%14): 5.600 TL

2. İşçi payı işsizlik primi (%1): 400 TL

3. Çalışanın maaşından kesilen toplam prim: 6.000 TL

4. İşveren payı SGK primi (%19,75): 7.900 TL

5. İşveren payı işsizlik primi (%2): 800 TL

6. İşverenin ödediği toplam prim: 8.700 TL

7. İşverene toplam maliyet: 40.000 + 8.700 = 48.700 TL

İşçi ve işveren prim payları asgari ücrette ne kadar?

2026'da brüt 33.030 TL'lik asgari ücretten çalışan payı olarak 4.954,50 TL kesilir. İşveren payı teşviksiz 7.844,63 TL, 2 puanlık indirimle 7.184,03 TL'dir.

Prime Esas Kazanç (PEK) Nedir? Taban ve Tavan Ücret

Prime esas kazanç (PEK), sigorta priminin hesaplandığı tutardır. Brüt ücretin yanında ikramiye, prim ve düzenli yan ödemeler de PEK'e dahil edilir. Yemek bedeli ve çocuk yardımı gibi bazı ödemelerin belirli tutarları ise istisnadır.

 

Tavanın üzerindeki ücret kısmından prim kesilmez. Taban ise hiçbir çalışan için daha düşük prim bildirilemeyeceği anlamına gelir.

Prime esas kazanç hesaplama nasıl yapılır?

Çalışanın o ay aldığı brüt ücret, prim, ikramiye ve düzenli ödemeler toplanır; istisna kapsamındaki tutarlar düşülür. Bulunan tutar tabanın altındaysa taban, tavanın üzerindeyse tavan esas alınır.

Sigorta Primleri Ne Zaman ve Nasıl Ödenir?

4/a kapsamındaki çalışanların primleri, işveren tarafından aylık olarak bildirilir ve ödenir. Bildirim, Gelir İdaresi Başkanlığına verilen Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi ile yapılır ve beyanname, ilgili ayı takip eden ayın 26'sına kadar verilir. Primler ise takip eden ayın son gününe kadar ödenir.

Primlerin süresinde ödenmemesi hâlinde gecikme cezası ve gecikme zammı uygulanır. Ayrıca primlerini düzenli ödemeyen işverenler, prim teşviklerinden ve indirimlerden yararlanamaz.

Sigorta primi ne zaman yatar, nasıl kontrol edilir?

Çalışanlar, e-Devlet üzerindeki "SGK Tescil ve Hizmet Dökümü" hizmetiyle her ay kendileri için bildirilen prim gününü ve kazancı görebilir. Bildirilen kazanç bordrodaki brüt ücretle uyuşmuyorsa önce işverenle görüşmek, çözüm bulunamazsa SGK'ya başvurmak gerekir.