Ücretli İzin Nedir? Çeşitleri Nelerdir?

Ücretli izin, çalışanın işe gitmediği hâlde ücretinin kesilmediği izin türlerinin genel adıdır. Yıllık izinden doğum iznine, evlilik izninden refakat iznine kadar pek çok ücretli izin hakkı kanunla güvence altına alınmıştır. 2026'da yapılan düzenlemeyle doğum izni 24 haftaya, özel sektörde babalık izni ise 10 güne çıkarıldı. Bu yazıda ücretli izin türlerini, sürelerini ve ücretsiz izinle farklarını bulabilirsiniz.

Ücretli İzin Ne Demektir?

Ücretli izin, çalışanın kanundan, iş sözleşmesinden veya işyeri uygulamasından doğan haklarına dayanarak çalışmadığı günlerde ücretini almaya devam etmesidir. Bu süreler çalışılmış gibi kabul edilir; SGK primi yatırılır ve kıdem hesabına dahil edilir.

Özel sektör çalışanlarının izin hakları 4857 sayılı İş Kanunu'nda, memurlarınki ise 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda düzenlenmiştir. İş sözleşmesi veya toplu sözleşmeyle kanundaki sürelerden daha uzun izinler tanınabilir, ancak daha kısası belirlenemez.

Yıllık Ücretli İzin Süreleri

Aynı işverende deneme süresi dahil en az bir yıl çalışan işçi, yıllık ücretli izne hak kazanır. İzin süresi kıdeme göre belirlenir:

 

18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük çalışanlara verilecek yıllık izin 20 günden az olamaz. İzin süresine hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri eklenmez.

Yıllık izin kaç gün, bölünebilir mi?

Kıdeme göre en az 14, 20 veya 26 gündür. Tarafların anlaşmasıyla izin bölümler hâlinde kullanılabilir, ancak bölümlerden biri 10 günden az olamaz.

Evlilik, Ölüm ve Babalık İzni

İş Kanunu çalışanlara belirli durumlarda mazeret niteliğinde ücretli izin tanır:

• Evlilik izni: 3 gün

• Evlat edinme izni: 3 gün

• Ölüm izni: Anne, baba, eş, kardeş veya çocuğun ölümü hâlinde 3 gün

• Babalık izni: Eşi doğum yapan işçiye 10 gün

Babalık izni kaç gün?

2026'da yürürlüğe giren düzenlemeyle özel sektördeki babalık izni 5 günden 10 güne çıkarılarak memurlarla eşitlendi. İzin, doğum tarihinden itibaren kullanılır ve işçinin dilekçe ile doğum belgesini işverene sunması yeterlidir.

Doğum ve Süt İzni

Doğum izni: 2026'da yapılan değişiklikle kadın çalışanların ücretli doğum izni toplam 24 haftaya çıkarıldı. İzin, kural olarak doğumdan önce 8 hafta ve doğumdan sonra 16 hafta şeklinde kullanılır. Doktor onayıyla doğumdan önceki üç haftaya kadar çalışılabilir ve kullanılmayan süre doğum sonrasına eklenir. Çoğul gebelikte doğum öncesi süreye 2 hafta eklenir. Bu süre boyunca özel sektör çalışanlarına işveren yerine SGK tarafından geçici iş göremezlik ödeneği ödenir.

Süt izni: Kadın işçilere bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam bir buçuk saat süt izni verilir. Bu süre çalışma süresinden sayılır ve anne tarafından kaç parça ve hangi saatlerde kullanılacağı belirlenir.

Süt izni nasıl kullanılır?

Süt izni birleştirilerek günün başında veya sonunda da kullanılabilir. Birçok işyeri, annelerin işe bir buçuk saat geç başlamasına ya da erken çıkmasına izin verir.

Mazeret ve Refakat İzni

Refakat izni: Engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğun tedavisi için, çalışan ebeveynlerden birine bir yıl içinde toplu ya da bölümler hâlinde 10 güne kadar ücretli izin verilir.

Mazeret izni: Kanunda sayılanlar dışında kalan mazeretler için ücretli izin verilip verilmeyeceği iş sözleşmesine ve işyeri uygulamasına bağlıdır. Memurlar ise 657 sayılı Kanun kapsamında yılda 10 güne kadar mazeret izni kullanabilir.

Ücretsiz İzin ile Farkı

Ücretsiz izinde çalışan işe gitmez ve ücret almaz; bu süre için SGK primi de yatırılmaz. Ücretsiz izin genellikle çalışanın talebi ve işverenin onayıyla kullanılır. İşveren, çalışanın rızası olmadan tek taraflı olarak ücretsiz izne çıkaramaz.

Kanunda doğrudan düzenlenen bazı ücretsiz izinler de vardır. Kadın işçiye doğum izninin bitiminden itibaren istek hâlinde altı aya kadar ücretsiz izin verilir. Ayrıca doğum izni sonrasında ebeveynlerden biri belirli sürelerle yarım çalışma ödeneğinden yararlanabilir.

Ücretsiz izin nedir, kıdemden sayılır mı?

Ücretsiz izin süreleri kural olarak yıllık izin ve kıdem hesabında dikkate alınmaz. Bu nedenle uzun süreli ücretsiz izin talep etmeden önce haklarınıza etkisini insan kaynakları birimiyle görüşmek faydalıdır.

İzin Hakkı Kullandırılmazsa Ne Olur?

Yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez ve yerine para ödenerek izin kullandırılmamış sayılamaz. Kullanılmayan izinler yıldan yıla birikir. İş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona erdiğinde kullanılmamış yıllık izin günlerinin ücreti, son brüt ücret üzerinden çalışana ödenir. Bu alacak için zamanaşımı süresi, sözleşmenin sona erdiği tarihten itibaren beş yıldır.

İzin dilekçesi nasıl yazılır?

İzin dilekçesinde tarih, çalışanın adı soyadı ve unvanı, izin türü, izne çıkış ve dönüş tarihleri ile izin süresince ulaşılabilecek iletişim bilgisi yer almalıdır. Evlilik, doğum veya ölüm izni gibi durumlarda ilgili belge dilekçeye eklenir. Dilekçenin bir kopyasını saklamak, olası anlaşmazlıklarda ispat kolaylığı sağlar.